MID-AUTUNM MOON CELEBRATION WITH A MAGICAL EVERING STROLL THROUGH THE CHINESE GARDEN

Khánh Lan

Kỷ niệm Tết Trung thu với một buổi tối huyền diệu đi dạo qua Vườn Trung Hoa tại The Huntington, Passadena
 

Bạn có bao giờ đi dạo trong khu vườn Trung Hoa dưới ánh trăng trong dịp Tết Trung Thu tại Công Viên Hungtington Library chưa? Nếu chưa, thì bạn hãy thử một lần đi nhé, để thưởng thức vẻ đẹp diễm kiều của Chị Hằng. Ngắm cảnh rước đèn Trung Thu tại The Huntington, Pasadena là một kinh nghiệm thật đẹp và đáng nhớ. Thật vây, giữa không gian rộng lớn, yên bình của khu vườn, ánh đèn lung linh như làm cho cảnh vật trở nên huyền ảo và lòng người bỗng cảm thấy thư thái hơn.

Khi màn đêm buông xuống, những chiếc đèn lồng đủ màu sắc bắt đầu tỏa sáng và hình như bóng dáng quen thuộc của tuổi thơ lại trở về trong tôi. Ánh sáng hồng dịu dàng xen lẫn màu vàng óng ả, hòa cùng ánh trăng trắng ngà, len qua những hàng cây và phản chiếu trên những lối đi, mặt hồ, tạo nên một khung cảnh vừa rực rỡ vừa thơ mộng. Quanh tôi, tiếng nói cười xôn xao, vui vẻ của mọi người, tiếng trẻ em ríu rít và những bước chân háo hức khiến không khí Trung Thu trở nên thật sống động. Trong một vài khoảnh khắc, tâm hồn tôi như hòa theo nhịp điệu hoan hỷ khi ngắm nhìn từng đoàn người cùng nhau rước đèn. Những chiếc đèn lồng nối tiếp nhau tạo thành một dòng ánh sáng lung linh giữa khu vườn. Nhìn những em nhỏ thích thú cầm đèn, đôi mắt sáng lên như reo vui, tôi chợt nhớ đến những mùa Trung Thu của những ngày còn ấu thơ.
 

Khi ấy, vào những dịp Tết Trung Thu, anh em chúng tôi thường ngồi quây quần bên chiêc đèn kéo quân, ngắm nhìn chiếc đèn lồng nhiều màu sắc. Phải chiếc đèn kéo quân, một món đồ chơi truyền thống gắn liền với tuổi thơ của nhiều thế hệ dân tộc Việt Nam chúng tôi. Chiếc đèn kéo quân có hình trụ, được làm từ những thanh tre mảnh ghép lại thành khung chắc chắn hoặc đúc bằng khuôn nhựa. Bên ngoài đèn dán lớp giấy bóng kính đủ màu như đỏ, vàng, xanh và tím hay những lớp nhựa mỏng muôn màu. Khi chưa thắp sáng, chiếc đèn trông giống một chiếc lồng nhỏ xinh xắn. Bên trong là một chiếc chong chóng và những hình người, con vật được cắt bằng giấy hay bằng nhựa. Khi thắp nến hay bóng đèn ở phía dưới, hơi nóng làm không khí chuyển động, khiến chong chóng quay và những hình ảnh bên trong lần lượt chạy vòng tròn. Ánh sáng bên trong chiếc đèn phát ra, lung linh, lúc đỏ rực, lúc vàng óng, làm nổi bật những hình ảnh của đoàn quân và những con vật nhỏ nối tiếp nhau chuyển động, linh động và vui mắt.

Đêm Trung Thu, khi ánh trăng tròn vành vạnh tỏa sáng trên bầu trời giữa khung cảnh thiên nhiên tại The Huntington đã khiến tôi cảm nhận rõ hơn vẻ đẹp của văn hóa Việt Nam. Mặc dù hôm nay, cuộc sống đã thay đổi và không gian không còn là con đường làng hay sân đình quen thuộc, nhưng ánh đèn Trung Thu vẫn gợi lên trong tôi, một cảm giác gần gũi, ấm áp và thân thương. Tôi cảm thấy vui vì những nét đẹp truyền thống ấy vẫn được gìn giữ và trao lại cho thế hệ trẻ, để các em có thể hiểu hơn về nguồn cội của mình.

Dạo qua các gian hàng và lối đi được chiếu sáng, khiến tôi nhớ những ngày thơ ấu, buổi tối rước đèn qua các qua các khu phố với các bạn cùng trang lứa và được bố mẹ cho thưởng thức những ly chocolate nóng và nhâm nhi những phong bánh trung thu ngọt lịm mùi mứt thập cẩm, nhân đậu xanh và vị trứng muối mằn mặn…Ngày nay, tuổi trẻ đã đi qua…lòng tôi hằng luôn mơ ước được sống lại cái ngày xa xưa ấy.

Mua sắm các nhà cung cấp đặc sản của mùa lễ hội.
 

Thưởng thức nhạc sống khắp khu vườn…

Lắng nghe những bản hòa tấu nổi tiếng…

Và say mê ngắm nhìn những màn trình diễn của “Chị Hằng Giáng Thế”

Và cuối cùng, thưởng thức các món khai vị và đồ ăn ngon (tất cả đều có sẵn để mua) tại Jade Court Cafe, Freshwater Pavilion và Terrace of Shared Delights.

……Ước gì mình trúng lottery nhỉ?…..Không cầu nhiều…..chỉ vài triệu thôi là đủ….

Đêm Trung Thu rồi cũng kết thúc, cuộc vui nào rồi cũng tàn, nhưng ánh sáng của những chiếc đèn lồng và những cảm xúc ấm áp vẫn còn đọng lại trong tôi. Đó không chỉ là một buổi đi xem cảnh rước đèn, mà còn là một dịp để tôi tìm lại những kỳ niệm trong ký ức tuổi thơ, cảm nhận tình gia đình và niềm tự hào về văn hóa quê hương.

Giữa Pasadena, một góc nhỏ của Trung Thu Việt Nam đã khiến tôi cảm thấy quê hương dường như gần hơn bao giờ hết.

NGUỒN GỐC CỦA TẾT TRUNG THU

Tết Trung thu còn được gọi là Tết Đoàn Viên, Tết trông Trăng hay Tết hoa đăng theo Âm lịch diễn ra vào ngày rằm tháng 8 (15/8) hằng năm, là một lễ hội truyền thống được kỷ niệm ở văn hóa của Việt Nam. Một văn hoá lâu đời mà chưa rõ nguồn gốc, nhiều người tin rằng nó bắt nguồn từ Trung Quốc nhưng đến hiện tại đã phát triển thành ngày trẻ em của Việt Nam. Vào ngày lễ này, các gia đình thường ăn bánh nướng, bánh pía, bánh dẻo, uống trà hoặc rượu, rước đèn lồng. Cúng rằm cũng là một hoạt động trong ngày lễ này.

Lễ hội Trung Thu có lịch sử hơn 3.000 năm, được tổ chức vào ngày 15 tháng 8 âm lịch của lịch Mặt Trăng, khi trăng tròn vào ban đêm, tương ứng với giữa tháng 9 đến đầu tháng 10 trong lịch Gregory. Vào ngày này, người Trung Quốc tin rằng Mặt trăng sáng nhất và tròn nhất, trùng với thời điểm thu hoạch giữa mùa Thu.Những lồng đèn với mọi kích cỡ và hình dạng tượng trưng cho ánh sáng chỉ dẫn con đường của con người đến sự thịnh vượng và may mắn. Bánh trung thu là loại bánh ngọt thường được làm từ nhân đậu đỏ, lòng đỏ trứng gà, thịt hoặc nhân sen, và thường được ăn trong lễ hội này. Lễ hội Trung Thu dựa trên truyền thuyết về Hằng Nga, nữ thần Mặt trăng trong thần thoại Trung Quốc.

Tết Trung thu bắt nguồn từ văn hóa Trung Quốc. Có ba truyền thuyết chính được người ta biết đến nhiều nhất để nói về Trung thu đó là Hằng Nga và Hậu Nghệ, Nhà Đường, và chú Cuội trong cổ tích Việt Nam. Người Trung Hoa đã ăn mừng thu hoạch vào ngày trăng tròn mùa thu kể từ thời Thương (c. 1600–1046 TCN).

• Từ “Trung thu” xuất hiện đầu tiên trong Chu Lễ, bộ sách tổng hợp các nghi lễ từ thời Tây Chu (1046–771 TCN). Trong triều đình, Trung thu là lễ tế thần Thái Âm Tinh Quân. Điều này vẫn đúng trong Đạo giáo và tín ngưỡng dân gian Trung Quốc.
• Việc chào đón Tết Trung thu như một lễ hội chỉ trở nên phổ biến từ thời nhà Đường. Truyền thuyết kể rằng Hoàng đế Đường Thái Tông bắt đầu tổ chức lễ hội Trung Thu do thân tử ông có vị tướng Trình Giảo Kim rất thích ăn tết nên ông tổ ngày tết giữa mùa thu.
• Truyền thuyết về Đường Huyền Tông và Vương Quý Phi khi bà múa dưới ánh trăng trong đêm Trung thu đây cũng là truyền thuyết về “Nghê thường vũ y khúc” nỗi tiếng.

Tết Trung Thu sau đó được truyền vào Việt Nam, từ thời nhà Lý đã có tổ chức Tết Trung thu như một lễ hội.Theo Phan Kế Bính trong sách Việt Nam phong tục, tục treo đèn bày cỗ do điển xưa về việc vua Đường Minh Hoàng. Vào ngày sinh nhật vua Đường Minh Hoàng, truyền cho thiên hạ đâu đâu cũng treo đèn và bày tiệc ăn mừng, từ đó thành tục. Tục rước đèn có từ đời nhà Tống, do tục truyền rằng: Trong đời vua Tống Nhân Tông, có con cá chép thành yêu, cứ đêm trăng hiện lên biến thành con gái để đi hại người. Bấy giờ có viên quan Bao Công mới hạ lệnh cho dân gian làm đèn con cá giống như hình của nó rồi đem mang ra chơi ngoài đường để cho nó sợ mà không dám hại người.Cũng theo Phan Kế Bính, tục hát trống quân có từ đời vua Quang Trung (Nguyễn Huệ), “nguyên khi ông đem quân ra Bắc. Quân sĩ lắm kẻ nhớ nhà. Nguyễn Huệ mới bày ra một cách cho đôi bên giả làm trai gái, hát đối đáp với nhau để cho quân sĩ vui lòng mà đỡ nhớ nhà. Có đánh trống làm nhịp, cho nên gọi là trống quân”

THE HUNGTINGTON, PASADENA

Được thành lập vào năm 1919 bởi Henry E. và Arabella Huntington, là một trung tâm văn hóa nghiên cứu gồm hệ thống thư viện sưu tập nghệ thuật và những khu vườn bách thảo rộng lớn. The Huntington cung cấp các suất học bổng, xây dựng những chương trình sáng tạo dành cho học sinh, sinh viên cũng như chia sẻ nguồn tài nguyên phong phú và sự kết nối cộng đồng Pasadena. Đồng thời nghiên cứu thực vật học, từ bảo tồn và lưu trữ đông lạnh mẫu vật cho đến các chương trình giáo dục như thuyết trình, hội thảo làm vườn, trình diễn kỹ thuật và hoạt động bán cây.

Mùa Xuân và mùa Thu là thời gian tuyệt đẹp để đến ngắm cảnh tại The Huntington, Pasadena, bởi thời tiết mát dịu và phong cảnh thật tuyệt diệu. Vào mùa Xuân, khu vườn Nhật Bản đẹp chẳng kém gì đất nước Nhật Bản vào mùa xuân. Những cây hoa anh đào sắc trắng và hồng như phủ kín bầu trời. Những cây Magnolia trắng, tím nở rộ như đang đón chào Chúa Xuân. Trên những nhánh cây, từng đàn chim Parrot (con Vẹt) hót líu lo, như đang cùng nhau hòa tấu những khúc nhạc mừng xuân, khua tan sự tĩnh lặng của không gian và trên không, bầu trời như đang bao phủ bởi một tấm thảm khổng lô của những cánh chim màu xanh ngọc thạch của hàng trăm Parrot khác đang bay lượn, tung tăng, gọi nhau. Trong khi mùa Thu lại đem lại một mùa Thu Đông Kinh thật quyến rũ và lãng mạn. Cả khu rừng cây vàng rộ những lá vàng trong làn mưa bụi, Ôi! phong cảnh đẹp như một bức tranh giao mùa…

• The Huntington Botanical gardens: Sở hữu mười sáu khu vườn bách thảo, trải rộng trên diện tích gần 130 mẫu Anh. Các bộ sưu tập thực vật tại đây bao gồm nhiều loai hoa khác nhau và các loài cây nhiệt đới, trong đó có cả những loài quý hiếm. Mười sáu bộ sưu tập này bao gồm: Australian Garden, California Garden, Camellia Garden, Children’s Garden, Chinese Garden (Liu Fang Yuan hay “Vườn Hương thơm Lan tỏa”), Conservatory, Desert Garden, Herb Garden, Japanese Garden, Jungle Garden, Lily Ponds, Palm Garden, Ranch Garden, Rose Garden, Shakespeare Garden, Subtropical Garden, Garden Sculptures & Fountains, Mausoleu. Bộ sưu tập Hoa trà, nơi được công nhận là Vườn Hoa trà Quốc tế Xuất sắc bao gồm gần 80 loài hoa trà khác nhau cùng khoảng 1,200 giống cây trồng, trong đó có nhiều giống quý hiếm và mang giá trị lịch sử. Vườn Hoa hồng sở hữu khoảng 1,200 giống (với tổng cộng 4,000 cây) được sắp xếp theo trình tự thời gian nhằm tái hiện quá trình phát triển của hoa hồng từ thời cổ đại đến nay. Bên cạnh đó có nhiều bộ sưu tập thực vật sống  bao gồm các loài phong lan, tuế và cây cảnh bonsai được trưng bày khắp khuôn viên.

The Moon Bridge

Các vườn bao gồm: Desert Garden (Vườn Sa mạc). Vườn Sa mạc, Vườn Thảo mộc, Vườn Nhật Bản, Hồ hoa súng, North Vista (Khu vực Tầm nhìn phía Bắc), Vườn Cọ, Vườn Shakespeare, Vườn Cận nhiệt đới và Rừng rậm, Nhà kính Khoa học Thực vật thuộc Quỹ Rose Hills sở hữu một bộ sưu tập lớn các loài cây nhiệt đới cũng như khu vực dành riêng cho các loài cây ăn thịt. Huntington cũng triển khai chương trình bảo tồn và nhân giống các loài thực vật có nguy cơ tuyệt chủng. Các cá thể Amorphophallus titanum hay còn gọi là “hoa xác thối” (loài hoa có mùi đặc trưng) Tổng cộng đã có 21 bông hoa xác thối nở tại Huntington kể từ năm 1999. Một trong những bộ sưu tập xương rồng và các loài cây mọng nước ngoài trời lâu đời và quy mô nhất thế giới. Đây là nơi quy tụ nhiều loài thực vật sinh trưởng trong những môi trường khắc nghiệt; phần lớn số cây này được thu thập bởi Henry E. Huntington và William Hertrich (người phụ trách khu vườn). Là một trong những khu vườn có giá trị thực vật học quan trọng nhất tại Huntington,

• Các bộ sưu tập nghệ thuật: Phòng trưng bày Nghệ thuật The Huntington tập trung vào nghệ thuật châu Âu từ thế kỷ 15 đến đầu thế kỷ 20 và nghệ thuật Mỹ từ thế kỷ 17 đến giữa thế kỷ 20. Bộ sưu tập bao gồm gần 50,000 tác phẩm nghệ thuật đến từ Mỹ, Đông Á và châu Âu. Ngoài ra, phòng trưng bày còn tổ chức các cuộc triển lãm luân phiên theo chủ đề.

• Thư viện Thư viện: The Huntington là một trong những thư viện nghiên cứu độc lập danh tiếng nhất thế giới. Nơi đây lưu giữ 12 triệu tài liệu có niên đại từ thế kỷ 11 đến thế kỷ 21. Thư viện thu hút hơn 1,700 học giả mỗi năm và trao khoảng 150 khoản tài trợ thường niên cho các nghiên cứu chuyên sâu về khoa học xã hội và nhân văn. Những bộ sưu tập ấn tượng gồm sách quý hiếm, bản thảo và các tác phẩm nghệ thuật lừng danh, chẳng hạn như bức “The Blue Boy” (Cậu bé áo xanh) của Gainsborough, “Breakfast in Bed” (Bữa sáng trên giường) của Mary Cassatt, cuốn Kinh thánh Gutenberg, bản thảo viết tay có minh họa tuyệt đẹp cho tác phẩm “The Canterbury Tales” (Chuyện kể Canterbury) của Chaucer, và ấn bản First Folio các tác phẩm của Shakespeare. Các khu vườn thực vật

• Chinese Garden Liu Fang Yuan -Bridge in the Chinese Garden. Một khu vườn Trung Hoa được khánh thành vào ngày 26 tháng 2 năm 2008, sau khi các nghệ nhân đến từ Tô Châu (Trung Quốc) dành khoảng sáu tháng làm việc tại Huntington để xây dựng giai đoạn đầu. Tọa lạc trên diện tích 12 mẫu Anh (4,9 ha) ở góc tây bắc khuôn viên Huntington, khu vườn nổi bật với các hồ nước nhân tạo (mang tên “Hồ Phản Chiếu Sắc Xanh” và “Hồ Phản Chiếu Hương Thơm”) cùng những đình nghỉ chân được kết nối bằng các cây cầu. Nhiều công trình trong vườn mang những cái tên Trung Hoa độc đáo, chẳng hạn như trà thất được gọi là “Điện Hoa Trà Ngọc Bích” (Hall of the Jade Camellia). Các đình nghỉ chân khác bao gồm “Đình Yêu Sen” (Love for the Lotus Pavilion), “Thềm Gương Ngọc” (Terrace of the Jade Mirror) và “Đình Ba Người Bạn” (Pavilion of the Three Friends). Chi phí xây dựng cho giai đoạn đầu là 18.3 triệu USD. Giai đoạn hai, bao gồm “Đình Thanh Khiết và Siêu Thoát” (Clear and Transcendent Pavilion), “Đỉnh Mây Vấn Vương” (Lingering Clouds Peak) có thác nước, “Thuyền Lặng Sóng” (Waveless Boat), cầu “Xuyên Qua Hương Thơm” (Crossing through Fragrance) và cầu “Bậc Thang Mây” (Cloud Steps), đã mở cửa vào ngày 8 tháng 3 năm 2014. Ngoài ra còn có các công trình khác được hoàn thiện trong giai đoạn hai, bao gồm “Phòng Tranh Bút Hoa” (Flowery Brush Studio). Một khu vực trưng bày các bộ sưu tập lớn về nghệ thuật penjing và bonsai cũng đã được hoàn tất.

• Desert Garden (Vườn Sa mạc). Một trong những bộ sưu tập xương rồng và các loài cây mọng nước ngoài trời lâu đời và quy mô nhất thế giới. Là một trong những khu vườn có giá trị thực vật học quan trọng nhất tại Huntington, Desert Garden đã tập hợp được một nhóm các loài cây vốn ít được biết đến và chưa được đánh giá đúng mức vào đầu thế kỷ 20. Desert Garden đã phát triển mạnh mẽ để trở thành một trong những khu vườn xuất sắc nhất thế giới hiện nay, sở hữu hơn 5,000 loài cây khác nhau. Desert Garden đã tập hợp được một nhóm các loài cây vốn ít được biết đến và chưa được đánh giá đúng mức vào đầu thế kỷ 20. Với sự hiện diện của đa dạng các loài thực vật chịu hạn (xerophytes), Desert Garden đã phát triển mnh mẽ để trở thành một trong những khu vườn xuất sắc nhất thế giới hiện nay, sở hữu hơn 5,000 loài cây khác nhau.

Japanese Garden. Vào năm 1911, nhà buôn nghệ thuật George Turner Marsh (người cũng đã kiến ​​tạo Vườn Trà Nhật Bản tại Công viên Golden Gate) đã bán khu vườn trà thương mại kiểu Nhật của mình cho Henry E. Huntington để đặt nền móng cho nơi ngày nay được gọi là Vườn Nhật Bản (Japanese Garden). Khu vườn được hoàn thành vào năm 1912 và mở cửa cho công chúng tham quan vào năm 1928. Theo nhà sử học Kendall Brown, khu vườn này bao gồm ba phần: vườn dạo bộ nguyên bản với các hồ cá koi và cầu hình trống (hoặc cầu trăng), vườn khô rải sỏi được bổ sung vào năm 1968, và vườn trà được thiết kế theo phong cách truyền thống. Ngoài ra, khuôn viên vườn còn có một chiếc chuông lớn, ngôi nhà trà đạo đích thực Seifu-an (tạm dịch: Đình Gió Trong Lành), một ngôi nhà Nhật Bản được trang bị đầy đủ tiện nghi, Vườn Thiền (Zen Garden) và các bộ sưu tập bonsai với hàng trăm cây. Khu Bonsai Courts tại Huntington là nơi trưng bày Bộ sưu tập miền Nam của Liên đoàn Bonsai Golden State. Một loại hình nghệ thuật cổ xưa khác của Nhật Bản cũng hiện diện tại khu Harry Hirao Suiseki Court, nơi du khách có thể chạm tay vào các tác phẩm suiseki (đá thưởng ngoạn).

The Japanese Garden bridge

THE OWNER

HENRY E. HUNTINGTON

(1850-1927)

Henry Edwards Huntington (27 tháng 2 năm 1850 – 23 tháng 5 năm 1927) Oneonta, New York, là một ông trùm ngành đường sắt người Mỹ, đồng thời là nhà sưu tập nghệ thuật và sách quý hiếm. Ông định cư tại Los Angeles, nơi ông sở hữu Công ty Đường sắt Pacific Electric (Pacific Electric Railway) và nắm giữ nhiều bất động sản lớn. Ông là người có đóng góp to lớn vào sự phát triển của Los Angeles vào cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20.

Khánh Lan, California 2026